menu

Startup & scaleup

Bij jonge bedrijven wordt vaak gesproken over een startup. Toch valt niet elke nieuwe onderneming onder deze definitie. Een startup is meer dan alleen een ambitieuze nieuwkomer in het bedrijfsleven. Maar wat is dan precies een startup? Een harde definitie is er niet, maar er zijn wel vaste voorwaarden.

Wat is een startup? En wat is een scale-up?

Wat is een startup?

Wat een startup precies is, is lastig te zeggen. In tegenstelling tot een eenmanszaak of besloten vennootschap, kun je een startup niet inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Het is geen officiële term, maar net als zzp’er of freelancer een omschrijving van een soort onderneming. Een harde definitie van de startup is er niet. En als jij jouw onderneming een startup wilt noemen kan niemand je tegenhouden.

Toch is het niet verstandig om deze term veel rond te strooien bij mogelijke investeerders of andere stakeholders, als je niet minimaal aan de volgende vijf voorwaarden voldoet.

    • Een startup is jong

      Een startup is een nieuwkomer is in het bedrijfsleven. Hoe jong is lastig te definiëren maar veel ouder dan vijf jaar moet je bedrijf eigenlijk niet zijn, tenzij je daarvoor ook al overduidelijk startup was, en dus extra goed aan andere voorwaarden voldoet.

      Ben jij bijvoorbeeld twee jaar bezig geweest met het binnenharken van miljoenen van investeerders? En moest jij eerst een patent of prototype vastleggen voor je werkelijk verder kon met je bedrijf? Dan kun je best wat extra jaren erbij smokkelen.

    • Een startup is innovatief

      Een startup is tevens een bedrijf met een innovatief idee, dat doorgaans gebruik maakt van moderne technologie. Ook hier is het geen harde eis, maar je bedrijf moet wel vernieuwend zijn. Nieuwe technologie gebruiken helpt, maar als jij met een bestaande techniek opeens enorm vernieuwend kunt zijn, kom je daar ook nog wel mee weg.

      Als er een nieuwe bakker of kledingwinkel om de hoek opent, is dat dus geen startup, maar gewoon een starter. Het idee, product of verdienmodel is namelijk niet vernieuwend. Denk bijvoorbeeld aan Uber of Airbnb: taxi’s en vastgoed zijn niks nieuws, maar het achterliggende bedrijfsmodel is dat wel.

      Ook Whatsapp of Skype hebben de aloude telefoniemarkt omgegooid, terwijl chat- of communicatie-apps in die tijd al wel bestonden. Maar in hun segment/markt zijn ze zeker vernieuwend en ze hebben wel het leven van veel gebruikers echt veranderd met hun dienst.

    • Startups zijn ambitieus

      Als jij een vernieuwend idee hebt en daar elke dinsdag en woensdag aan werkt, maakt dat jou helaas geen startup. Want die is ambitieus. Het bedrijf moet een miljoenenomzet nastreven, of eigenlijk meer. En dus zijn zzp’ers per definitie geen startup, want om de grootste ambities waar te maken heb je echt wel meer dan één persoon nodig. Een startup heeft dus personeel.

      Dat kost veel geld en op den duur zal ook de winst in de miljoenen moeten lopen, als alles goed gaat. Maar als je de eerste jaren alleen maar verlies draait, is dat geen probleem. Sterker nog, het geeft aan dat je ambitieus bent als je veel geld uitgeeft aan een prototype of medewerkers en als je veel investeert in de productie van een nieuwe dienst of product. Veel startups leven de eerste jaren daarom van het geld dat investeerders erin hebben gestoken.

    • Grote, liefst internationale impact

      Heb jij iets heel handigs gemaakt voor je buurman, dorp of zelfs regio? Dat is geweldig, maar dat maakt je dan helaas nog geen startup. Een startup moet (bijna) de wereld willen veroveren met zijn product. Hierdoor zijn het meestal softwarebedrijven of andere organisaties die een schaalbaar product hebben. Met het verkopen van uren, zoals in veel beroepen gebruikelijk is, is het lastig om voldoende impact te kunnen maken.

    • Prototype, patent, pivot of eigen branche

      Omdat startups vaak met nieuwe producten komen, werken ze de eerste periode vaak aan een prototype, waar vervolgens nog jaren aan geschaafd wordt. Het gebeurt vaak dat een deel van een dienst niet aanslaat, maar een ander onderdeel wel. Dan kiest het bedrijf ervoor alleen het succesvolle deel uit te bouwen en door te ontwikkelen. Dit wordt ook wel een ‘pivot’ genoemd; een omslag in het verdienmodel.

      Startups die met bestaande producten of diensten werken zullen wel impact moeten maken in hun branche, om de definitie waard te zijn. Bedrijven zoals AirBnB, Uber of Facebook creëren zelfs hun eigen doelgroep, branche of sector.

Van startup naar scale-up, of faillissement…

De technologie waar startups vaak gebruik van maken, maakt het businessmodel meestal schaalbaar en herhaalbaar. Dat wil zeggen, het product wordt één keer gemaakt en kan steeds opnieuw worden verkocht. Er wordt dus niet voor elke klant een apart product geleverd, zoals een stuk brood of kledingartikel. Als het aantal gebruikers van het product groeit, is het belangrijk dat de startup kan meegroeien.

Er moeten meestal snel lessen worden getrokken uit de lancering , zodat er kan worden opgeschaald. Het is belangrijk een marktaandeel te veroveren en in relatief korte tijd te groeien. Er zijn grote hoeveelheden geld, tijd en mankracht nodig om het concept uit te bouwen en er vervolgens aan te kunnen verdienen. Sterker nog, de eerste jaren draaien startups juist verlies. Hier komt het risico van startups weer om de hoek kijken. Want als het geld op is, gaat de startup in veel gevallen failliet.

Het is de bedoeling dat de niche langzaam maar zeker uitgroeit tot een commercieel succes. Wanneer een startup een succes te noemen is, is ook weer per persoon verschillend. Een beursgang wordt vaak als succesfactor beschouwd. Of het bereiken van de unicorn-status, wat betekent dat de bedrijfswaarde de magische grens van één miljard dollar heeft bereikt. Maar dat bereik je natuurlijk niet zomaar. Daarom wordt er ook soms over scaleups gesproken.

Wat is een scaleup?

Scaleups zijn startups die al wat ouder zijn en hun eerste successen hebben behaald. Vaak zijn er meerdere investeerdersrondes geweest. Soms is er zelfs al veel geld bij een venture capital-investeringsmaatschappij opgehaald. Als een bedrijf al winstgevend of marktleiderschap heeft gehaald in zijn thuisland, is dat ook een factor van succes. Al dit soort zaken kunnen een startup ook na de eerste vijf jaar zijn sterrenstatus laten behouden, door verder te gaan als scaleup. Als bedrijf, dat aan het opschalen is.

Helaas is dat niet voor iedereen weggelegd. Onderzoek wijst uit dat van de bedrijven die hun eerste vijf jaar overleven, één op de tweehonderd een scale-up te noemen zijn: na vijf jaar boeken zij minimaal 10 miljoen dollar omzet. Van de in totaal 400.000 onderzochte bedrijven, groeien er slechts 103 uit tot bedrijven met een waardering van 1 miljard dollar of meer. Dat neemt niet weg dat miljoenenbedrijven als Adyen en Facebook ook ooit bij nul begonnen zijn.

Startup tegenwoordig ook een modewoord

Ondanks bovenstaande vereisten, waarvan de combinatie echt niet makkelijk is om te realiseren, wordt er in de media veelvuldig over startups geschreven. Aan de ene kant omdat deze bedrijven nou eenmaal al snel een krantenkop of artikel in een tijdschrift waard zijn. Ook willen mensen rond de startup, zoals investeerders of andere stakeholders, de startup graag extra bekendheid meegeven.

Aan de andere kant wordt de term soms ook gewoon misbruikt door de media, om te zorgen dat men een artikel interessanter vindt. De term ‘startup’ is intussen een modewoord en suggereert een jong, flitsend bedrijf. Hoewel hier een kern van waarheid in zit, blijft het lastig te definiëren wat nu precies een startup is en wat niet. Wat een idee of product vernieuwend maakt, is per slot van rekening lastig te beoordelen in sommige gevallen. Ook kan de leeftijd van het bedrijf variëren voordat het een scale-up genoemd kan worden, bijvoorbeeld.

Hoewel een startup een specifieke set eigenschappen kent, zoals innovatie en schaalbaarheid, moet het ook de regels van een ‘normaal’ bedrijf volgen. Er moet een ondernemersplan zijn, je moet personeel aannemen en je product in de markt weten te zetten. Bovenstaande eigenschappen zijn in ieder geval een goede leidraad bij het definiëren van een startup.

Startup & scaleup - de laatste berichten: