menu
e-boekhouden

Ondernemingsvormen

Als zelfstandig ondernemer moet je kiezen welke rechtsvorm, ook wel ondernemingsvormen genoemd, je wilt gaan hanteren. De besloten vennootschap of de vennootschap onder firma zijn bekende ondernemingsvormen, maar er is nog veel meer keus. Zo heb je bijvoorbeeld natuurlijke en privaatrechtelijke ondernemingsvormen.

Inhoud:

Wat zijn ondernemingsvormen?

Ondernemingsvormen, ook wel rechtsvormen genoemd, zijn de verschillende bedrijfsvormen. De ondernemingsvormen hebben invloed op de aansprakelijkheid, administratie en enkele fiscale zaken van een onderneming. Bij het oprichten van een onderneming kies je een rechtsvorm maar het is mogelijk om na verloop van tijd de ondernemingsvorm aan te passen. De Kamer van Koophandel houdt bij welke ondernemingsvorm een bedrijf tijdens een bepaalde periode heeft.

bv oprichtenDe verschillen zijn belangrijk. Bij sommige ondernemingsvormen is bijvoorbeeld de ondernemer zelf, dus ook met al zijn privé-eigendommen, aansprakelijk voor alle rechten en plichten (en dus schulden!) die voortkomen uit de onderneming. Bij andere rechtsvormen is het bedrijf zelf verantwoordelijk. Gaat het bedrijf failliet dan kunnen de schuldeisers dus niet de ondernemer kaalplukken.

Eenmanszaak meest populaire ondernemingsvorm

Een van de eerste keuzes die je moet maken als je ondernemer wilt worden is de keuze voor een rechtsvorm, ook wel ondernemingsvormen genoemd. Het overgrote deel van de startende ondernemers begint een eenmanszaak. Van de ongeveer 1,6 miljoen bedrijven die ons land eind 2017 telde, waren er ruim een miljoen deze ondernemingsvorm.

Er zijn ruim een miljoen eenmanszaken.

Dat is niet zo gek, want veel mensen starten een bedrijf in hun eentje en de eenmanszaak is relatief simpel om op te starten. Er is dan 100% controle over het bedrijf, en het inkomen uit het bedrijf valt uiteindelijk gewoon onder de inkomstenbelasting. Ook als het bedrijf groeit is er vaak maar weinig aanleiding om over te stappen.

Toch is dit zeker niet de enige ondernemingsvorm. Indien twee of meer personen samen het eigendom  van de onderneming delen is de keuze voor de vennootschap onder firma (vof) voor de meeste ondernemers vanzelfsprekend, maar een maatschap of commanditaire vennootschap  behoort dan ook tot de mogelijkheden. En dan hebben we het alleen nog maar over de natuurlijke ondernemingsvormen waarbij ondernemers zelf geheel aansprakelijk zijn voor alle gevolgen van de onderneming. Deze aansprakelijkheid is een belangrijk punt waarop ondernemingsvormen kunnen verschillen.

Natuurlijke ondernemingsvormen

zzp'er
zzp’ers kiezen meestal voor de eenmanszaak.

Verreweg de meeste bedrijven zijn natuurlijke ondernemingsvormen. Vooral de opkomst van het aantal zzp’ers heeft het aandeel sterk laten groeien. Zo zijn het aantal bedrijven tussen 2008 en 2017 verdubbeld naar ruim 1,60 miljoen. Hiervan waren er eind 2017 ruim 1,25 miljoen een natuurlijke ondernemingsvorm. Het grootste risico van bedrijven met deze rechtsvorm is dat de wet de zelfstandig ondernemers volledig aansprakelijk stelt voor alle aansprakelijkheid die op het bedrijf rust. Dit wordt ook wel hoofdelijke aansprakelijkheid genoemd. Gaat er iets namens het bedrijf mis, dan is de ondernemer 100% aansprakelijk, met uiteindelijk zelfs zijn privévermogen.

Onverwachte aansprakelijkheid valt gedeeltelijk te verzekeren, maar zeker niet alles! Als er maar een klein aantal klanten zijn, of grote klanten die zorgen voor een groot percentage van de omzet, kan dit zeer riskant zijn. Wat als er nu iets mis gaat met deze klanten en deze omzet niet meer als vast gerekend kan worden? Kunnen de schulden dan nog wel betaald worden? Dit zijn zaken waar een ondernemer goed op moet letten voor hij een natuurlijke onderneming start. De verschillende natuurlijke ondernemingsvormen zijn:

  1. Eenmanszaak
  2. Maatschap
  3. Vennootschap onder firma VOF
  4. Commanditaire vennootschap
  5. Rederij

Privaatrechtelijke ondernemingsvormen

Verschillende ondernemingsvormenOver het algemeen zijn de natuurlijke ondernemingsvormen zeer populair, maar in verschillende sectoren zien we meer privaatrechtelijke ondernemingen. Bijvoorbeeld bij bedrijven die sterk afhankelijk zijn van kostbare machines, zoals de auto- of metaalindustrie. Deze bedrijven kunnen bestaan uit samenwerkingsvormen, en dit zijn instanties die volgens de wet zelf kunnen handelen. Deze kan zelf transacties maken en de onderneming zelf, en niemand anders, is aansprakelijk voor de gevolgen.

De eigenaren staan dus los van het bedrijf en zijn niet aansprakelijk voor de handelingen die het bedrijf doet. Als het misgaat dan raken aandeelhouders en investeerders hun investering kwijt, maar hun privévermogen is geen onderpand voor het bedrijf. Tenzij daar aanleiding voor is, bijvoorbeeld als ze als bestuurder aansprakelijk worden gesteld voor hun eigen handelen. In ons land zijn zo’n 400.000 van dit soort ondernemingen actief waarbij de besloten vennootschap met ruim 340.000 bedrijven veruit de meest populaire optie is. Maar er zijn verschillende privaatrechtelijke ondernemingsvormen:

  1. Besloten Vennootschap BV
  2. Engelse Limited Ltd
  3. Naamloze Vennootschap NV
  4. Coöperatie
  5. Vereniging & stichting
  6. Kerkgenootschap

Publiekelijke ondernemingsvormen

Om het rijtje compleet te maken: er zijn ook publiekelijke ondernemingsvormen. Deze zijn opgericht door de overheid. Vormen zijn de staat, provincies, gemeenten, maar ook waterschappen, bedrijf- en productschappen. Deze vormen zijn echter alleen voor de overheid en worden hier niet verder behandeld.

Ben je op zoek naar een ondernemingsvorm omdat je je gaat inschrijven bij de KvK? Lees dan verder over ondernemer worden, boekhouden of het ondernemingsplan.

Veelgestelde vragen

Enkele veelgestelde vragen over ondernemingsvormen zijn:

wat zijn ondernemingsvormen?

Ondernemingsvormen, ook wel rechtsvormen genoemd, zijn de verschillende bedrijfsvormen. De ondernemingsvormen hebben invloed op de aansprakelijkheid, administratie en enkele fiscale zaken van een onderneming.

welke ondernemingsvormen zijn er?

De vereniging en stichting zijn bij veel mensen bekend. De eenmanszaak wordt het vaakst gekozen en ook de besloten vennootschap en vennootschap onder firma zijn populair. In dit artikel de verschillen en toelichting op deze rechtsvormen. Daarnaast zijn er nog de ondernemingsvormen als de maatschap, naamloze vennootschap, coöperatie en commanditaire vennootschap.

Wat is de beste ondernemingsvorm?

Ongeveer de helft van alle bedrijven is een eenmanszaak. De meeste mensen die een eigen bedrijf starten besloten dus bij de Kamer van Koophandel dat dit de beste ondernemingsvorm voor hen was. Maar hierbij is de ondernemer wel zelf met zijn privé-eigendommen aansprakelijk, mocht het misgaan.

Bij een besloten vennootschap is dat niet het geval! Ook kan de ondernemer hierbij geen aandelen verkopen en bij een bedrijfsovername is een besloten vennootschap ook meestal een betere rechtsvorm. Er is dus niet één beste keuze, maar het is afhankelijk van de eigenaar, zijn plannen, omzet, winst en risico’s!

Wanneer kies je een rechtsvorm?

Bij het inschrijven bij de Kamer van Koophandel moet je de keuze maken. Bij een eenmanszaak doe je dit dus bij je bezoek aan de KvK. Bij een besloten vennootschap regelt de notaris dit voor je. Al kun je achteraf vaak wel nog wisselen. Veel ondernemers starten bijvoorbeeld met een eenmanszaak en nadat deze enkele jaren van groei heeft meegemaakt laten ze deze omzetten naar een bv.

Ik mis de startup, zzp'er, interimmer of freelancer in dit rijtje!

Veel ondernemers zullen zeggen dat ze zzp’er of freelancer zijn, of omschrijven zichzelf als startup, als je hen vraagt naar hun ondernemingsvorm. Maar dit zijn slechts omschrijvende termen. Dit zijn geen ondernemingsvormen die je kunt kiezen bij de Kamer van Koophandel. De meeste zzp’ers en freelancers zullen daarom als rechtsvorm waarschijnlijk hebben gekozen voor de eenmanszaak. Bij een snelgroeiende startup is de bv een meer populaire keuze.