Een van de eerste keuzes die een zelfstandig ondernemer moet maken is de keuze voor een rechtsvorm, ook wel ondernemingsvormen genoemd. Het overgrote deel van de startende ondernemers begint een eenmanszaak. Er is dan 100% controle over het bedrijf, en het inkomen uit het bedrijf valt uiteindelijk gewoon onder de inkomsten belasting. Indien er met twee of meer personen een onderneming wordt opgezet is de keuze voor de Vennootschap onder Firma (VOF) voor de meeste ondernemers vanzelfsprekend. Deze ondernemingsvormen worden natuurlijke ondernemingsvormen genoemd. De ondernemer is zelf geheel aansprakelijk voor alle aansprakelijkheid van de onderneming. Deze aansprakelijkheid is een eerste belangrijk punt waarop ondernemingsvormen kunnen verschillen.

Het grootste risico met deze ondernemingsvormen is dat de wet een zelfstandig ondernemer volledig aansprakelijk stelt voor alle aansprakelijkheid die op het bedrijf rust, ook wel hoofdelijke aansprakelijkheid genoemd. Gaat er iets namens het bedrijf mis, dan is de ondernemer 100% aansprakelijk, met uiteindelijk zelfs zijn privé vermogen. Onverwachte aansprakelijkheid valt gedeeltelijk te verzekeren, maar zeker niet alles! Als er maar een klein aantal klanten zijn, of grote klanten die zorgen voor een groot percentage van de omzet, kan dit zeer riskant zijn. Wat als er nu iets mis gaat met deze klanten en deze omzet niet meer als vast gerekend kan worden? Kunnen de schulden dan nog wel betaald worden? Dit zijn zaken waar een ondernemer goed op moet letten voor hij een natuurlijke onderneming start.

Natuurlijke ondernemingsvormen:

Dit zijn samenwerkingsvormen en instanties die volgens de wet zelf kunnen handelen. De onderneming zelf, en niemand anders, is aansprakelijk voor de gevolgen. Een rechtspersoon kan zelf transacties maken en is zelf verantwoordelijk voor zijn verplichtingen. De eigenaren staan los van het bedrijf. Zij zijn dan ook niet aansprakelijk voor de handelingen die het bedrijf doet. In het ergste geval raken aandeelhouders en investeerders hun investering kwijt, maar hun privévermogen is geen onderpand voor het bedrijf.

Publiekelijke ondernemingsvormen
Om het rijtje compleet te maken: er zijn ook publiekelijke ondernemingsvormen. Deze zijn opgericht door de overheid. Vormen zijn de staat, provincies, gemeenten, maar ook waterschappen, bedrijf- en produktschappen. Deze vormen zijn echter alleen voor de overheid en worden op Ondernemen en Internet.nl niet verder behandeld.

Meer informatie:
Op Ondernemen en Internet zijn de ondernemingsvormen vooral vanuit de risico's en financiële gevolgen voor de zelfstandig ondernemer beschreven. Meer informatie over het midden- en kleinbedrijf is bijvoorbeeld te vinden via de MKB startpagina.