Een van de eerste keuzes die een zelfstandig ondernemer moet maken, is de keuze voor een rechtsvorm ook wel ondernemingsvormen genoemd. Het overgrote deel van de startende ondernemers begint een eenmanszaak. Er is dan 100% controle over het bedrijf, en het inkomen uit het bedrijf valt uiteindelijk gewoon onder de inkomsten belasting. Indien er met twee of meer personen een onderneming wordt opgezet is de keuze voor de Vennootschap onder Firma (VOF) voor de meeste ondernemers vanzelfsprekend. Deze ondernemingsvormen worden  natuurlijke ondernemingsvormen genoemd. Dat wil zeggen dat de ondernemer zelf geheel aansprakelijk is voor alle aansprakelijkheid van de onderneming. Deze aansprakelijkheid is de eerste grote stap waarmee ondernemingsvormen zijn in te delen.

Het grootste risico met deze ondernemingsvormen is dat de wet een zelfstandig ondernemer volledig aansprakelijk stelt voor alle aansprakelijkheid die op het bedrijf rust, ook wel hoofdelijke aansprakelijkheid genoemd. Gaat er iets namens het bedrijf mis, dan is de ondernemer 100% aansprakelijk, met uiteindelijk zelfs zijn privé vermogen. Gedeeltelijk valt onverwachte aansprakelijkheid te verzekeren, maar zeker niet alles! Als er maar een klein aantal klanten zijn, of grote klanten welke zorgen voor een groot percentage van de omzet, kan dit zeer riskant zijn. Wat als er nu iets mis gaat met deze klanten en deze omzet niet meer als vast gerekend kan worden? Kunnen de schulden dan nog wel betaald worden? Dit zijn zaken waar goed op gelet moet worden voor een natuurlijke onderneming wordt gestart.

Natuurlijke ondernemingsvormen:

Dit zijn samenwerkingsvormen en instanties die volgens de wet zelf kunnen handelen. De onderneming zelf en niemand anders, is aansprakelijk voor de gevolgen. Een rechtspersoon kan zelf transacties maken en is zelf verantwoordelijk voor zijn verplichtingen. De eigenaar, of eigenaren staan los van het bedrijf. Zij zijn dan ook niet aansprakelijk voor de handelingen die het bedrijf doet. In het ergste geval raken aandeelhouders en investeerders hun investering kwijt, maar hun privévermogen is geen onderpand voor het bedrijf.

Publiekelijke ondernemingsvormen
Om het rijtje compleet te maken: er zijn ook publiekelijke ondernemingsvormen. Deze zijn opgericht door de overheid. Vormen zijn de staat, provincies, gemeenten, maar ook waterschappen, bedrijf- en produktschappen. Deze vormen zijn echter alleen voor de overheid en worden op Ondernemen en internet.nl niet verder behandeld.

Meer informatie:
Op ondernemen en internet zijn de ondernemingsvormen vooral vanuit de risico's en financiele effecten voor de zelfstandig ondernemer beschreven. Zie voor meer informatie ook de website van Netwerk Notarissen waar de ondernemingsvormen vanuit de notaris zijn beschreven. Meer informatie over het midden- en kleinbedrijf is ook te vinden via de MKB startpagina.