Zelfstandigenwet moet zekerheid geven over opdrachten

Het kabinet wil met de nieuwe Zelfstandigenwet duidelijker maken wanneer je als zzp’er kunt werken. Het voorstel stelt voorwaarden aan jouw onderneming én aan de samenwerking met je opdrachtgever. Wie aan beide toetsen voldoet, krijgt volgens het kabinet vooraf meer zekerheid. De beoogde invoering is januari 2028.

Het wetsvoorstel ging op 1 oktober in internetconsultatie. Tot en met 29 oktober kunnen ondernemers en andere betrokkenen reageren. Het voorstel is nog geen geldende wet en kan tijdens het wetgevingstraject veranderen.

Toets voor je onderneming en opdracht

De Zelfstandigenwet introduceert een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. De eerste kijkt naar jouw onderneming. Je moet onder meer minimaal 3 verschillende opdrachtgevers of klanten hebben gehad in het huidige en vorige kalenderjaar samen.

Daarnaast moet je zakelijke basis op orde zijn. Denk aan een KVK-inschrijving, een aparte zakelijke rekening  verantwoordelijkheid voor je boekhouding. Ook moet je jaarlijks een minimumbedrag besteden aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s. Welke voorzieningen meetellen en de hoogte van het bedrag zijn nog onduidelijk.

De werkrelatietoets kijkt naar de afzonderlijke opdracht. opdrachtgever en zzp’er moeten zelf beoordelen of ze aan de voorwaarden voldoen. Daarbij moet je zelf kunnen bepalen hoe je het werk uitvoert en vrijheid hebben over je werktijden en werkplek. Ook moet je voor eigen rekening en risico werken. Voor werk dat noodzakelijk op een bepaalde plaats of tijd gebeurt, zijn uitzonderingen voorzien.

Niet voldoen betekent niet automatisch loondienst

Voldoe je aan beide toetsen en werk je ook daadwerkelijk volgens die voorwaarden? Dan val je volgens het voorstel binnen een ‘veilige haven’. Daarmee moet vooraf duidelijk zijn dat je de opdracht als zelfstandige kunt uitvoeren.

Voldoe je niet aan alle voorwaarden, dan ben je niet automatisch werknemer. Je arbeidsrelatie wordt dan beoordeeld volgens de bestaande regels. Ook buiten de nieuwe toetsen kan zelfstandig werken dus mogelijk blijven.

Opdrachtgevers kunnen voorwaarden gaan eisen

De toetsen zijn geen algemene verplichting voor iedere zzp’er vanuit de overheid, maar in de toelichting staat dat de regeling verwacht dat opdrachtgevers wel verlangen dat zelfstandigen er volledig aan voldoen. Dat kan voor veel zzp’ers toegang tot opdrachten beperken.

Als starter heb je bijvoorbeeld mogelijk nog geen 3 klanten en als je lang voor één opdrachtgever werkt kan dat mogelijk beperkend werken voor vervolgopdrachten. Aan de andere kant biedt ook een contract geen zekerheid. De afspraken en de uitvoering van het werk moeten blijven voldoen aan de voorwaarden.

Het voorstel vraagt daarom ook iets van opdrachtgevers: zij moeten zelfstandigen voldoende vrijheid geven bij het uitvoeren van hun werk. Tot de invoering blijven de bestaande regels gelden.