Jezelf evalueren

Jezelf evalueren

Elk mens maakt fouten, ook de (startende) ondernemer. Iedereen weet dat je leert met vallen en opstaan – met ondernemen is dat niet anders. Maar we leren alleen van onze fouten als we ze ook daadwerkelijk onder de loep durven te nemen, durven te evalueren en daar ook de tijd voor nemen. De ondernemer die zichzelf op gezette tijden en volgens een gekozen structuur gaat evalueren, zal merken dat hij meer leert en dat zijn plezier in het ondernemen en zijn zelfvertrouwen groeit.

Weet wat je kan én wat je leren kan
Jacques Brinkman, in het verleden topsporter en sinds 1993 directeur van zijn bedrijf Brinkman Sport Marketing: “Iedereen krijgt te maken met tegenslagen. Ik ook. Ik laat de houten hockeysticks in Pakistan fabriceren, maar soms krijg je een zending van mindere kwaliteit. Daar moet je dan als ondernemer mee omgaan.” Als topsporter heeft Brinkman niet alleen doorzettingsvermogen ontwikkeld, maar ook geleerd zichzelf grondig en eerlijk te evalueren. “Gelukkig ben ik een echte knokker en goed in het vinden van oplossingen.” Het was gemakkelijk geweest om de oorzaak buiten zichzelf te leggen, bij de Pakistanen. Echter tijdens een rustmoment vond Brinkman de oplossing bij zichzelf: hij constateerde dat hij te klein dacht. Brinkman besloot de zaken groter aan te pakken en heeft tegenwoordig altijd zoveel voorraad dat hij zijn klanten op ieder moment kan leveren.

De ontmoedigende werking van fouten
Het voorgaande voorbeeld lijkt simpel en dat is het ook. Maar toch, ondernemers lopen het risico om in alle drukte en stress van het ondernemen het belang van een goede zelfevaluatie te vergeten. Evalueren vraagt tijd en een zekere afstand. De ondernemer die niet beoordeeld wat er goed verlopen is en waar het nog beter kan, leert niet van zijn fouten. Erger nog: hij laat kansen om zichzelf te ontwikkelen liggen. Hij kan zich er incompetent door gaan voelen. Het kan zijn energie opslorpen. De lust om te ondernemen kan hem behoorlijk worden ontnomen. Kortom, fouten en mislukkingen kunnen behoorlijk ontmoedigen.

Fouten zien als kansen
Een goede ondernemer groeit in zijn onderneming. Hij wordt voortdurend getest, hij staat voor dilemma’s en talloze uitdagingen. Hij loopt telkens tegen situaties aan waarin zijn onvolkomenheden aan het licht komen. Er is immers nog veel te leren!

Door regelmatig tijd te nemen om zichzelf te evalueren krijgt de ondernemer waardevolle inzichten voor zijn ontwikkeling. Fouten zijn eigenlijk cadeautjes, kansen om te leren! Wanneer we ze met eerlijkheid, nederigheid en mededogen onder de loep nemen, dan kunnen we van ze leren en wordt elk struikelblok een opstapje.

Jezelf evalueren
Hoe kan de ondernemer zichzelf evalueren? Door bij iedere klus die hij doet, succesvolle én minder succesvolle, even stil te staan. Wat heb je gedaan? Wat was het resultaat? Maak daarbij bv. gebruik van de eenvoudige checklist hieronder:

  1. Formuleer kort wat je gedaan hebt en welk resultaat je voor ogen had.
  2. Wat ging er goed?
  3. Wat was het beste dat je gedaan hebt?
  4. Welke kwaliteiten en vaardigheden heb je daarvoor ingezet?
  5. Was er iets dat je had kunnen verbeteren?
  6. Waren er leermomenten voor je? B.v.: wat ging er (heel erg) mis en hoe voorkom je dat een volgende keer?
  7. Op welke kwaliteit kun je een beroep doen bij zo’n leermoment? En/of welke vaardigheid kun je ontwikkelen?
  8. Met welke veranderingen kan je de volgende keer je werk verbeteren?
  9. Is er iemand – een collega in je branche, een ondernemer die je kent – wie je om hulp kan vragen?

Eerlijk zijn
Wees eerlijk naar jezelf. Evalueren heeft geen zin als je dat niet bent, daar schiet je niks mee op. Bedenk: evalueren doe je alleen voor jezelf.

Welke kwaliteiten heb je ingezet?
Ondernemers zijn perfectionistisch. Ze hebben vaak alleen oog voor de minder geslaagde resultaten. Wat er goed gaat wordt over het hoofd gezien, immers dat is vanzelfsprekend. Eis jij ook perfectie van jezelf? Geef je jezelf wel eens complimenten? Het is niet overdreven om stil te staan bij dat wat goed gelukt is en jezelf daar erkenning voor te geven. In tegendeel, je leert ook van wat er goed ging. Welke kwaliteiten of (sociale) vaardigheden heb je ingezet om het geslaagde stuk van je activiteit succesvol te laten verlopen? Hier ben je sterk in. Geef jezelf een welgemeend compliment en maak de volgende keer wederom gebruik van je natuurtalenten.

Breng verbeterpunten in kaart
Alles wat men voor een tweede keer doet gaat beter. Al doende leert men. Een lijstje met verbeterpunten helpt de ondernemer zijn groeikansen in kaart te brengen en veranderingen aan te brengen. Het stelt de ondernemer in staat zichzelf concrete doelen te stellen, ongebruikte kwaliteiten te benutten, te werken aan competenties. Met deze kennis over zichzelf heeft hij gouden gereedschap in handen!

Welk aspect van je karakter kun je ontwikkelen?
Als ondernemer zetten we karaktereigenschappen in zoals moed, tact, geduld, doorzettingsvermogen. Als je een verbeterpunt onder de loep neemt kijk je welke kwaliteit je kan ontwikkelen.

Een voorbeeld:  Karin, Communicatietrainer: “Ik ben bij het acquisitiegesprek teveel aan het woord geweest. Ik was zo enthousiast over de mogelijkheden die ik zag, dat ik de klant enkele keren heb onderbroken in zijn verhaal… Achteraf schaam ik me hiervoor. Ik vind het niet professioneel. Nu weet ik nog niet waarom hij mijn aanbod niet ziet zitten.”

Na evaluatie ontdekt Karin dat haar gepraat voort komt uit haar bevlogenheid voor het vak. Enthousiasme is haar kracht, ze kan anderen overtuigen. Maar het is tevens haar valkuil, soms geeft ze gesprekspartners weinig ruimte. Ze besluit de volgende keer ‘discipline’, ‘geduld’ en ‘vertrouwen’ te beoefenen. “Wat mij kan helpen is discipline: d.w.z. mezelf beheersen en de klant niet onderbreken. Geduld en vertrouwen: ik kan wachten met een voorstel totdat ik alle behoeften heb gehoord. Ik geloof in mijn unieke aanbod.”

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP)
Karin evalueert zichzelf regelmatig. Ze bewaart haar korte rapportages in een map en legt ze dikwijls naast elkaar. Ze heeft hiermee een eenvoudig en effectief Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) in handen.

Functiewaarderingssysteem
Marco, Coördinator in het UMCG, het academisch ziekenhuis in Groningen, gebruikt de checklijst van hierboven ook als functiewaarderingssysteem om activiteiten van zijn personeel met regelmaat te evalueren, om hen optimaal te kunnen begeleiden en om hen te motiveren het beste in zichzelf naar boven te brengen: “Met de vragenlijst ontwikkelen de werknemers zelfinzicht. Doordat de vragen op een positieve manier zijn geformuleerd werken ze stimulerend en helpen ze mensen door moeilijke momenten heen. Zo kan een moeilijke situatie veranderen in een belangrijk leermoment.”

Klankborden
Ondernemers maken weinig gebruik van informatie en faciliteiten die hen geboden wordt. Het bijwonen van voorlichtingsdagen en netwerkbijeenkomsten is niet direct een hobby van starters. En dit terwijl juist deze activiteiten heel zinvol zijn. Het niet bijwonen van netwerkbijeenkomsten is een van de fouten die startende ondernemers maken. Ook kan het helpen om te klankborden met andere (startende) ondernemers:

Wendy: “Ik aarzelde om naar een bijeenkomst voor startende ondernemers te gaan. Ik zat net in een enorme dip en ben nu eenmaal gewend overal zelfstandig een oplossing voor te verzinnen. Op aandringen van mijn vriend ben ik ben toch gegaan. Ik ontmoette niet alleen mededogen en herkenning, maar ging met nieuwe inzichten en praktische tips naar huis! Bovendien kon ik anderen helpen met mijn ervaring. Ik ontdekte dat ik als ondernemer al veel geleerd had. Beide inzichten gaven me nieuwe zin om te ondernemen en hebben me fors vooruit geholpen.”

Je focus
Tot slot kan het zinvol zijn je af te vragen: waar wil ik me op focussen? Wil ik mijn tijd en energie besteden aan de klant die NIET op mijn aanbod inging, of is het interessanter te onderzoeken wat de klanten die WEL met mij in zee gingen over de streep trok? I.p.v. ‘Hoe maak ik de ontevreden klanten blij?’, stel je jezelf dan de vraag: ‘Hoe creëer ik meer tevreden klanten?’

Zelfvertrouwen ontwikkelen
Door jezelf regelmatig en gestructureerd te evalueren krijg je zicht op verbeterpunten en zul je na verloop van tijd  ontdekken dat je groeit.  Maak ook gebruik van klankborden.  De tijd die je in netwerken investeert betaalt zich terug middels de ideeën die je opdoet en je ontleent er eigenwaarde aan als je wat voor anderen kan betekenen. Je ontwikkelt meer zelfvertrouwen en je geniet ervan om iets nieuws te proberen, zonder je te laten ontmoedigen door fouten.

Auteur: Annelies Wiersma