menu

Burnout

Ondernemer met burnoutEr zijn van die dingen waar je als beginnende ondernemer liever niet aan denkt. Burnout bijvoorbeeld. Wel eens van gehoord, maar ‘dat overkomt mij niet’. Of het jou overkomt, dat weet je niet, maar je kunt de kans op een burnout wel flink kleiner maken door alert te zijn op de signalen en je grenzen in acht te nemen.

Je werk de baas blijven
Het is voor veel ondernemers onvoorstelbaar: burnout krijgen van iets dat je het leukste van de wereld vindt; het opbouwen van je eigen bedrijf. Je bent lekker aan het werk en wilt net gaan eten als de telefoon gaat. Te gek, een nieuwe klant! Meteen ga je weer aan het werk en vergeet te eten. Niet slim. Een goede ondernemer denkt strategisch. Niet alleen weet hij waar hij met zijn bedrijf over drie jaar wil zijn, hij zorgt ook goed voor zichzelf. Hij blijft zijn werk de baas!

Het gebeurde gewoon
Linda Kavelin-Popov, psychologe, organisatie-adviseur en schrijfster van diverse bestsellers is de oprichtster van het mondiale deugdenproject. Een non-profit organisatie die in meer dan 65 landen gezinnen en scholen ondersteunt bij sociaal-emotionele vorming van kinderen. Linda werd van schrijfster ondernemer. Ze geeft overal ter wereld communicatietrainingen en is een veel gevraagde spreker op conferenties over normen en waarden. Haar onderneming maakte een succesvolle groei door. Maar hoe ging het met Linda? Voordat ze door had dat ze een burnout ontwikkeld had was ze een trouw lid van wat zijn nu noemt ‘de stressgeneratie’. Daar had ze niet bewust voor gekozen, het gebeurde gewoon. Geleidelijk aan kwamen er meer taken, vragen en eisen op haar bordje te liggen. Ze moest van alles van zichzelf. Haar onderneming nam haar volledig in beslag. Ze was afgedwaald van een plezierig en gebalanceerd leven met leuk werk naar een gejaagd leven vol internationale reizen en verplichtingen. Het was allemaal begonnen met de wens dienstbaar te zijn.  Het ging mis omdat ze nergens nee tegen kon zeggen. Op een dag kon ze letterlijk geen stap meer zetten en moest ze noodgedwongen een adempauze nemen. Toen ze volledig herstelt was schreef ze een helder en inspirerend boek over haar ervaringen. Ook geeft ze allerhande tips om je werk de baas te blijven.

Hoe signaleer je een burnout?
Een burnout uit zich in futloosheid, grote concentratieproblemen, moeheid, chaotisch denken, besluiteloosheid, gevoelens van irritatie en soms in huilbuien. De oorzaken ligt niet alleen in de aard en de omvang van het werk maar ook in je karakter.  De gevolgen uiten zich in lichamelijke en psychische klachten. Uiteindelijk durft iemand met burnout niks meer te ondernemen.

Beter voorkomen dan genezen!
Hoe voorkom je een burnout? Volgens Linda Kavelin Popov is de eerste stap jezelf te vragen: ‘Hoe gaat het met  je?’

  • Zuig je jezelf leeg?
  • Hoe gaat het werkelijk met je?
  • Waardoor wordt de richting van je leven bepaald?
  • Wat heb je op je schouders genomen?
  • Heb je het gevoel dat je duurzaam leeft?
  • Hoe lang ga je dit leeftempo volhouden?
  • Weerspiegelt je manier van leven wat je belangrijk vindt?
  • Hoe zit het met vriendschap?
  • Hoe zit het met leren, creativiteit, intimiteit, dienstbaarheid?
  • Is je werk in balans met ontspanning?
  • Geeft je leven en de plaats die je werk daarin neemt je vreugde?

Ze vraagt ons eerlijk naar onszelf te luisteren. Misschien is het voor het beantwoorden van de vragen nodig de wereld even stil te zetten en bijvoorbeeld een bos- of strandwandeling te maken. Letterlijk even de tijd te nemen om adem te halen.

Zelfobservatie
De tweede stap is onszelf een weeklang te observeren. We nemen iedere dag even de tijd om na te denken over de situatie en om schommelingen in ons energiepeil te observeren. Wat zet ons onder druk? Wat brengt ons geluk?

Wat veroorzaakt druk?

  • Wanneer heb ik het gevoel dat ik het meest onder druk sta?
  • Waarvan raak ik vermoeid?
  • Welke omstandigheden, activiteiten, mensen en relaties in mijn leven putten me uit?
  • Wat zijn energievreters? Werk en privé.
  • Wat is mijn grootste angst?
  • Waarover maak ik me zorgen?
  • Wat voldoet me niet (meer)?
  • Waarover voel ik me schuldig?
  • Wat wil ik veranderen aan de manier waarop ik mijn tijd en energie besteed?
  • Waarvan wil ik minder in mijn leven?

Wat brengt geluk?

  • Wat brengt een glimlach op mijn gezicht?
  • Wat geeft me vreugde? Wat zijn energiegevers? Werk en privé.
  • Wanneer voel ik me rustig?
  • Welke activiteiten geven me de meeste voldoening?
  • Welke relaties en activiteiten geven me energie en steun?
  • Waarvan wil ik meer in mijn leven?

Stel duidelijke grenzen
Linda besefte dat een revolutionaire verandering in haar levensstijl alleen mogelijk was als ze strikt grenzen stelde. Hier volgt een aantal van haar suggesties om grenzen te stellen:

  • Wees de architect van je tijd. Spreek met jezelf af dat je een rustig tempo aanhoudt. Betrap jezelf erop als je jezelf (onnodig) loopt te haasten.
  • Leer je natuurlijke grenzen kennen en stem daarop af. Als je aan het einde van de dag telkens tijd tekort komt, dan betekent dit dat er teveel op je agenda stond en/of dat je je teveel hebt laten afleiden. Doe iets met deze kennis: stel vast hoeveel uren je productief kunt zijn en stel jezelf haalbare doelen. Zorg ervoor dat je aan het einde van de dag kunt zeggen ‘Mijn doel voor vandaag is bereikt’, zodat je erna kunt relaxen.
  • Kies je activiteiten voor die dag zorgvuldig en blijf daarop gefocust. Misschien klop je jezelf op de borst dat je snel kunt schakelen? Kijk toch eens of het effectiever is om bijvoorbeeld de persoon van het telefoontje tussendoor te vragen of je aan het einde van de dag terug mag bellen.
  • Houd je correspondentie bij: het versturen en betalen van rekeningen, het beantwoorden van  e-mails. Plan er tijd voor in, b.v. aan het einde van de dag een uurtje werkt vaak efficiënter dan ad hoc. Vermijd telefoonterreur. Bepaal zelf wanneer je beschikbaar wilt zijn. Zonder assertief tijdsbeheer worden de telefoon en internet de meest tijdverslindende gebruiksvoorwerpen ter wereld!
  • Besteed minder tijd aan mensen en activiteiten die je uitputten. Kies voor wat jou kracht geeft. Cultiveer je assertiviteit: zeg oprecht JA tegen een verzoek of uitnodiging, of oprecht NEE DANKJE.
  • Vergeet niet ervoor jezelf te zijn. Als je altijd alles voor anderen probeert te zijn, dan lijden je gezondheid en je leven daaronder.
  • Zet mensen op de eerste plaats en plan tijd in die je met je gezin, je vrienden, je boek, je hobby wilt doormaken. Zet dit in je agenda!
  • Maak een aantal duidelijke afspraken met je gezin. Wie er wat doet en wanneer, zodat praktische dingen soepel verlopen. Deel verantwoordelijkheden, je hoeft het niet alleen te doen!
  • Doe hetzelfde als je met personeel werkt. Samen zetten jullie de schouders eronder, dit ontlast jou en motiveert anderen.
  • Stel grenzen binnen je relaties, maak zo nodig onderscheid tussen persoonlijke en zakelijke relaties. Gebeurt het wel dat zakelijke relaties ongemerkt toch vrij persoonlijk worden? Is dat gewenst?
  • Breng je kwaliteiten in balans. Ontwikkel kwaliteiten als  discipline en matigheid door op tijd te ontspannen als je gemakkelijk doordraaft. Beoefen assertiviteit met tact en ga niet op alle verzoeken in. Zorgzaamheid naar jezelf biedt een tegenwicht op kwaliteiten waar je in uitblinkt zoals doorzettingsvermogen, flexibiliteit, dienstbaarheid.

Cultiveer je assertiviteit
Als we even afstand nemen om te zien waar we onze grens willen trekken, moeten we zoeken naar tactvolle maar waarachtige woorden. Hier volgen een aantal assertieve uitspraken die van pas kunnen komen:

  • ‘Ik heb het nu heel druk. Dankjewel voor het vragen.’
  • ‘Mijn agenda is op dit moment vol. Wil je me later nog eens vragen?’ (Alleen als  je dat ook echt wilt!)
  • ‘Ik zou graag even met je praten, maar ik heb nu maar een paar minuten tijd. Hoe kan ik je helpen?’
  • ‘Ik zou het leuk vinden je weer eens te zien, maar ik wil op dit moment veel thuis zijn. Ik waardeer het dat je me vraagt.’
  • ‘Veel succes met je actie!’
  • ‘Mam, mijn leven is op dit moment heel vol, dus ik kan niet zo vaak naar je toekomen als voorheen. Ik zal je eens per maand opzoeken en bel je één keer per week.’
  • ‘Ik zou je dolgraag helpen met je nieuwe project. Ik wil graag eerst even nadenken welke van mijn andere taken ik daarvoor op een lager pitje kan zetten.’
  • ‘Geef me even de tijd om erover na te denken.’
  • ‘Ik zal er goed over nadenken en je over …. (tijd) laten weten wat ik besloten heb.’

De laatste drie uitspraken komen vooral van pas als antwoord op de vele vragen en eisen van klanten, maar ook naar kinderen en collega’s. Als we er onmiddellijk op ingaan is de kans groot dat we beloften doen die we niet waar kunnen maken. Even stil staan bij een vraag of verzoek helpt om gebalanceerde keuzes te maken en vergroot onze geloofwaardigheid en betrouwbaarheid. Als we de baas zijn over ons werk dan besteden we onze tijd en energie efficiënter en werken we met meer plezier.  Burnout? Dat overkomt jou niet (meer)!