Juridisch kennen wij slechts twee soorten rechtspersonen, namelijk met en zonder rechtspersoonlijkheid. Wanneer de rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid is, dan ben je aansprakelijk met jouw gehele privé vermogen en anders is deze beperkt tot de inbreng of het aandeel wat je in de onderneming hebt zitten.

Enkele rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid (tot op heden) zijn:
§           Eenmanszaak
§           Vennootschap onder firma (VOF)
§           Commanditair Vennootschap (CV)
§           Maatschap

en enkele vormen met rechtspersoonlijkheid zijn:
§           Besloten Vennootschap (BV)
§           Naamloze Vennootschap (NV)
§           Coöperatieve Vereniging (coöperatie)
§           Vereniging
§           Stichting

De meeste ondernemingen worden gestart als eenmanszaak, VOF en heel soms in CV vorm. Een andere heel gebruikelijke ondernemingsvorm is de Besloten Vennootschap. Het grootste verschil in fiscale zin tussen de eenmanszaak en besloten vennootschap als ondernemersvormen is de belastingsoort. Bij de eerste genoemde vorm zijn de resultaten belast als winst uit onderneming of resultaat uit overige werkzaamheden voor de inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen en bij de laatste ondernemingsvorm is dit vennootschapsbelasting.

Wat is beter? De besloten vennootschap of eenmanszaak?
Adviseurs worden regelmatig bestookt of de besloten vennootschap of de eenmanszaak het meest aantrekkelijk is en op sommige forums worden verschillende berekeningswijzen gedeeld om te kijken waar het omslagpunt ligt.

 Waar iedereen het over eens is, is dat in de opstartfase van de onderneming (vaak de eerste vijf jaren) het fiscaal aantrekkelijker is om te kiezen voor een rechtsvorm die belast is voor de inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen. Deze belastingsoort kent namelijk zelfstandigenaftrek, startersaftrek, de MKB winstvrijstelling, willekeurige afschrijvingen en de middelingregeling voor sterk wisselende belastbare inkomens. Allerlei fiscale ondernemersfaciliteiten die de belastingsoort vennootschapsbelasting niet kent.

Na enkele jaren...
Na die vijf jaar blijft de zelfstandigenaftrek, de MKB winstvrijstelling en de middelingregeling bij de eenmanszaak wel toepasbaar, maar is er bijna geen verschil meer in belastingdruk bij beide ondernemingsvormen. Wel is er een verschil in administratieve lasten, want de wetgever heeft specifiek een aantal wetsartikelen opgenomen over hoe rechtspersonen zich dienen te gedragen in het maatschappelijke verkeer, in verband met hun beperktere aansprakelijkheid. Zij moeten een jaarrekening opstellen in een bepaalde vorm en deze in een beknopte vorm publiceren, hetgeen voor veel ondernemers een doorn in het oog is.  

Vaak wordt ook gesteld dat je bij een besloten vennootschap een accountant nodig hebt en dat deze duurder is dan een administratiekantoor. Dat accountants hogere tarieven rekenen dan een administratiekantoor ga ik niet bestrijden, op het verschil tussen een accountant en een administratiekantoor kom ik later terug.

Jurisch gezien
Naast alle fiscale berekeningen gemaakt te hebben en de administratieve lasten zorgvuldig te hebben afgewogen, komt er nog een laatste aspect om de hoek kijken en wel de juridische kant van het verhaal. Mocht het namelijk een keertje fout gaan, wat dan?  

Zoals gesteld ben je volledig aansprakelijk met jouw complete privé vermogen bij de eenmanszaak, een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid. Oftewel onderneming failliet kan al snel betekenen dat je ook persoonlijk failliet bent. Met een besloten vennootschap, de ondernemingsvorm met rechtspersoonlijkheid is dit niet aan de orde, tenzij jou bestuurdersaansprakelijkheid kan worden verweten. Tijdig deponeren van de beknopte jaarrekening, je steeds hebben gehouden aan de statuten van de onderneming, tijdig melden van de betalingsonmacht naar de belastingdienst en bedrijfsverenigingen en geen crediteuren benadeelt in de aanloop naar het faillissement toe, betekend vaak dat dit niet kan worden aangetoond. Hierdoor blijft je privé vermogen buiten de boedel en met andere woorden dus buiten schot.

Dit laatste is regelmatig voor de ondernemer een reden om te kiezen voor een ondernemingsvorm met rechtspersoonlijkheid en dus de besloten vennootschap ten opzichte van de andere vormen, alle berekeningen ten spijt.